Strona 8 z 8
Rozdział 10. Otwieranie świata liter.- Pisanie jest najpowszechniejszym po mowie sposobem porozumiewania się ludzi.
- Dla osób, które okresowo lub na stałe nie mogą posługiwać się mową pisanie jest szansą na szybkie i w miarę pełne porozumiewanie się z innymi.
- Jednym z celów nauki pisania jest wyposażenie osób niemówiących w najbardziej uniwersalny i elastyczny system komunikacji. Proces ten powinien być poprzedzony wprowadzeniem i używaniem wspomagających sposobów porozumiewania się. To one stają się instrumentem przygotowującym do nauki sposobów dojrzalszych.
- Budowanie wypowiedzi z sekwencji znaków jest analogiczne do składania wyrazu z liter. Również używane w edukacji niemówiących sposoby pracy z książką (np.: tzw. czytanie uczestniczące) sprzyjają zbudowaniu w dziecku motywacji do trudnej nauki czytania.
- W większości przypadków nie mamy pewności, że dziecko tę sztukę posiądzie. Musimy jednak zrobić wszystko, aby zapewniając kontakt z odpowiednim materiałem, dać mu taką szansę. Może się chociaż nauczyć korzystać z liter choćby częściowo.
- Można dziecku wykonać literową tablicę do porozumiewania się z najpotrzebniejszymi symbolami PCS ułatwiającymi rozmowę (układ liter na tablicy jest analogiczny do układu komputerowej klawiatury IntelliKeys, aby dziecko mogło ćwiczyć systematycznie w domu)
- Od początku należy zacząć naukę czytania ze zrozumieniem.
- Większa biegłość w czytaniu pociąga za sobą także postępy w pisaniu.
- Praca nad analizą wzrokową i słuchową.
- Należy pamiętać o odpowiednim siedzisku dla dziecka – twardym, gdzie oparcie pozwala się mu lepiej czuć i kontrolować swoje ciało. Poprawia to nieco napięcie mięśniowe, co daje większą stabilizację i daje możliwość uwolnienia rąk od innych funkcji.
- Tzw. czytanie uczestniczące – to językowe zaangażowanie dzieci w czytanie. Nauczyciel sam robi lub ilustruje książeczki, korzystając z dostępnych wierszy i piosenek. Tekst może być zdublowany naklejonymi sekwencjami piktogramów. Powinien być on przepisany dużą czcionką. Nauczyciel czytając powinien pokazywać dzieciom wyraz po wyrazie i namawiać je, by go naśladowały nie opuszczając żadnego znaku. Nauczyciel ma być ich głosem i odczytywać dokładnie wskazywane wyrazy czy symbole, dając dokładną informację zwrotną i szansę na ewentualną autokorektę. Dzieci mogą podczas takiego czytania przewracać strony książeczek, zgłaszać się z symbolami, na czas podawać przyklejone do kartek książki rekwizyty, komentować z użyciem przygotowanych tablic, odtwarzać nagrane na VOCA tzw. wersy refrenowe, czyli powtarzające się, atrakcyjne, krótkie fragmenty tekstu – wszystko to po to, aby dziecko mogło „uruchomić” ciąg dalszy czytania.
- Można używać imion dzieci jako pierwszych słów do czytania całościowego oraz do wyróżniania liter w nagłosie.
- Gdy dziecko zaczyna wypowiadać nowe sylaby i usiłuje składać z nich słowa, należy wrócić do intensywnej stymulacji mowy czynnej nie rezygnując z technik komunikacji wspomagającej.
- Gdy dziecko ma trudności z percepcją wzrokową liter, można odwołać się do jego percepcji słuchowej. Każdą literę można związać z jakimś charakterystycznym, dużym ruchem rąk lub pozą odzwierciedlającą wyraz rozpoczynający się na tę literę (np.; Przy A dzieci mogą dotykać szyi, jak przy bólu gardła podczas anginy. O – może łączyć się z oczyma i oglądaniem, dlatego dzieci mogą kierować dłoń do oka itd.).Taki sposób przedstawienia danej litery pozwala dziecku odpowiedzenie na pytania typu: „Co słyszysz na początku słowa >>aparat<<?” bez odwoływania się do znaku graficznego, a jedynie korzystając z analizy słuchowej.
- Podczas rozmów przy użyciu książki komunikacyjnej można świadomie podpowiadać dziecku pewne konstrukcje zdaniowe, gdzie pojedyncze litery mają swoje miejsce i funkcje, jak np.: Byłam u cioci, Chcę książkę o dziadku.
- Z czasem dziecko powinno coraz dokładniej odtwarzać zdania i nie zapominać o wskazaniu liter pomiędzy symbolami.
- Z czytaniem zaadaptowanych książeczek wiąże się analizowanie tekstów, streszczanie ich, układanie piktogramowych zdań o poprawnej składni. Niektóre piktogramy w układanych zdaniach można zastępować wyrazami znanymi z innych czytanek.
- Należy dziecku aranżować stanowisko pracy tak, by po prostu bawiło się w pisanie pojedynczych liter czy cyfr i miało możliwość słuchania informacji zwrotnych z komputera.
Rozdział 11. Procesory pomagają żyć.
- Jeszcze niedawno osoby niepełnosprawne skazane były na izolację i całkowitą zależność od opiekunów. Dziś, dzięki odpowiednio dobranym i dostosowanym sprzętom pomocniczym, stają się bardziej niezależne.
- W doborze pomocniczych urządzeń ważne są indywidualne predyspozycje człowieka, jego umiejętności i możliwości, a także osobiste preferencje. Bierzemy pod uwag możliwości fizyczne, językowe i intelektualne użytkownika oraz wielkość i ciężar urządzenia. Łatwość obsługi takiej pomocy i sposób jej użytkowania.
Spisała: mgr Kinga Turek
