W języku polskim istnieje bardzo dużo tego typu wyrazów.
Wyrazy dźwiękonaśladowcze odgrywają ogromną rolę w rozwoju mowy każdego dziecka, ponieważ:
- stanowią ważny etap kształtowania się mowy (poprzedni etap, tj. gaworzenie, był elementem okresu melodii, teraz dziecko wchodzi w okres wyrazu);
- są pierwszym językowym kontaktem dziecka z otoczeniem;
- ćwiczą cały aparat mowy:
- oddychanie,
- fonację (głos),
- prozodię (melodię, akcent i rytm mowy),
- słuch fonematyczny,
- sprawność i koordynację narządów mowy,
- artykulację.
- rozwijają wszystkie najważniejsze funkcje mowy;
- zastępują wyrazy zbyt trudne dla dziecka łatwiejszymi do wymówienia, przez co dziecko dość szybko odnosi swe pierwsze sukcesy (chętniej „bawi się” dźwiękami mowy);
- wzmacniają wyrazy podkreślając ich znaczenie;
- stanowią podstawę posługiwania się językiem potocznym, a potem literackim, są bowiem podstawą do tworzenia nowych wyrazów.
Wyrazy dźwiękonaśladowcze można wykorzystać w zabawie z dzieckiem. Inwencja twórcza należy do rodzica. Jednak organizując zabawę z konkretnymi wyrazami, trzeba pamiętać o uwzględnieniu w nich stopnia trudności i wiek, w którym dane głoski pojawiają się w mowie dziecka. Onomatopeja pomaga dziecku w opanowaniu podstaw mowy i zapobiega nieprawidłowościom w jej rozwoju. Powtarzana wielokrotnie sprawia, iż nauka ma charakter spontanicznej zabawy, podczas której następuje wyćwiczenie wielu funkcji aparatu mowy. Do zabawy można wykorzystać wszelkiego typu klocki, obrazki, ilustracje, książeczki, zabawki , sylwety zwierząt.
Przykłady wyrażeń dźwiękonaśladowczych:
- odgłosy zwierząt:
- krowa - muuu;
- baran - beee;
- koza - meee;
- świnka - iiii; chrum, chrum; kwi-kwi;
- osa - bzzz;
- kukułka - ku-ku;
- mruczenie misia - mmm...;
- miauczenie kota - miau;
- pies - hau-hau;
- kogut - kukuryku;
- indyk - gul-gul;
- gęś - gę -gę;
- kaczka - kwa, kwa; taś -taś;
- bocian - kle-kle;
- żaba - kum-kum;
- trzmiel - www...;
- sowa - hu-hu;
- koń - kl-kl;
- wąż - ssss...;
- gołąb - gruchu, gruchu;
- wrona - kra, kra;
- itd....
- odgłosy pojazdów:
- auto - brum; pi-bi;
- samochód policyjny - e-o;
- karetka pogotowia - i-u;
- straż pożarna - e-u;
- pociąg - fu-fu;
- tramwaj - deń, deń, deń;
- dzwonek roweru - dzeń, dzeń, dzeń;
- itd....
- inaśladowanie śmiechu innych osób:
- mamy - ha-ha;
- taty - he-he;
- dziecka -hi-hi;
- Św.Mikołaja - ho-ho;
- itd...
- inne:
- pukanie - puk, puk;
- uderzanie - buch, buch;
- stukot - pyk, pyk;
- bicie serca - pik, pik;
- podskoki - hop, hop;
- okrzyki radości - hip, hip;
- stukot zegara - tik-tak; bim-bam-bom;
- zegarek - cyk, cyk;
- woda - kap-kap; chlap-chlap;
- piłka - tap, tap;
- dzwonek - dzyń-dzyń;
- nawoływanie kurcząt - cip -cip ;
- zatrzymywanie konia - prrrr;
- poganianie konia - wio!;
- kichanie - a psik!;
- strzelanie - pif -paf;
- rzucanie, uderzanie - bęc;
- wiatr - szszsz...
- szorowanie -szuru-buru;
- itd...
