Strona główna Rozwój mowy dziecka Porady i ciekawostki Onomatopeje - wyrażenia dźwiękonaśladowcze

Onomatopeje - wyrażenia dźwiękonaśladowcze

Onomatopeje wyrażają w sposób naturalny otaczające nas zjawiska słuchowe. Są pierwszymi, naturalnymi słowami dziecka, powiązanymi z określonym znaczeniem.
W języku polskim istnieje bardzo dużo tego typu wyrazów.
Wyrazy dźwiękonaśladowcze odgrywają ogromną rolę w rozwoju mowy każdego dziecka, ponieważ:
  • stanowią ważny etap kształtowania się mowy (poprzedni etap, tj. gaworzenie, był elementem okresu melodii, teraz dziecko wchodzi w okres wyrazu);
  • są pierwszym językowym kontaktem dziecka z otoczeniem;
  • ćwiczą cały aparat mowy:
    • oddychanie,
    • fonację (głos),
    • prozodię (melodię, akcent i rytm mowy),
    • słuch fonematyczny,
    • sprawność i koordynację narządów mowy,
    • artykulację.
  • rozwijają wszystkie najważniejsze funkcje mowy;
  • zastępują wyrazy zbyt trudne dla dziecka łatwiejszymi do wymówienia, przez co dziecko dość szybko odnosi swe pierwsze sukcesy (chętniej "bawi się" dźwiękami mowy);
  • wzmacniają wyrazy podkreślając ich znaczenie;
  • stanowią podstawę posługiwania się językiem potocznym, a potem literackim, są bowiem podstawą do tworzenia nowych wyrazów.
Otaczający nas świat jest źródłem przeróżnych fascynujących dźwięków. Dziecko wsłuchuje się w nie i próbuje je naśladować. Są to zarówno głosy zwierząt, ptaków, sprzętów mechanicznych (klakson samochodu, dzwonek telefonu, warkot odkurzacza, stukanie klocków, pocieranie ręką po papierze itp.), jak i głosy ludzi rozmawiających między sobą lub przemawiających bezpośrednio do dziecka. Z tych dwóch rodzajów dźwięków powstają wyrazy dźwiękonaśladowcze. Pojawiają się one w mowie każdego dziecka pod koniec pierwszego i na początku drugiego roku życia.

Wyrazy dźwiękonaśladowcze można wykorzystać w zabawie z dzieckiem. Inwencja twórcza należy do rodzica. Jednak organizując zabawę z konkretnymi wyrazami, trzeba pamiętać o uwzględnieniu w nich stopnia trudności i wiek, w którym dane głoski pojawiają się w mowie dziecka. Onomatopeja pomaga dziecku w opanowaniu podstaw mowy i zapobiega nieprawidłowościom w jej rozwoju. Powtarzana wielokrotnie sprawia, iż nauka ma charakter spontanicznej zabawy, podczas której następuje wyćwiczenie wielu funkcji aparatu mowy. Do zabawy można wykorzystać wszelkiego typu klocki, obrazki, ilustracje, książeczki, zabawki , sylwety zwierząt.

Przykłady wyrażeń dźwiękonaśladowczych:

  • odgłosy zwierząt:
    • krowa - muuu;
    • baran - beee;
    • koza - meee;
    • świnka - iiii; chrum, chrum; kwi-kwi;
    • osa - bzzz;
    • kukułka - ku-ku;
    • mruczenie misia - mmm...;
    • miauczenie kota - miau;
    • pies - hau-hau;
    • kogut - kukuryku;
    • indyk - gul-gul;
    • gęś - gę -gę;
    • kaczka - kwa, kwa; taś -taś;
    • bocian - kle-kle;
    • żaba - kum-kum;
    • trzmiel - www...;
    • sowa - hu-hu;
    • koń - kl-kl;
    • wąż - ssss...;
    • gołąb - gruchu, gruchu;
    • wrona - kra, kra;
    • itd....
  • odgłosy pojazdów:
    • auto - brum; pi-bi;
    • samochód policyjny - e-o;
    • karetka pogotowia - i-u;
    • straż pożarna - e-u;
    • pociąg - fu-fu;
    • tramwaj - deń, deń, deń;
    • dzwonek roweru - dzeń, dzeń, dzeń;
    • itd....
  • inaśladowanie śmiechu innych osób:
    • mamy - ha-ha;
    • taty - he-he;
    • dziecka -hi-hi;
    • Św.Mikołaja - ho-ho;
    • itd...
  • inne:
    • pukanie - puk, puk;
    • uderzanie - buch, buch;
    • stukot - pyk, pyk;
    • bicie serca - pik, pik;
    • podskoki - hop, hop;
    • okrzyki radości - hip, hip;
    • stukot zegara - tik-tak; bim-bam-bom;
    • zegarek - cyk, cyk;
    • woda - kap-kap; chlap-chlap;
    • piłka - tap, tap;
    • dzwonek - dzyń-dzyń;
    • nawoływanie kurcząt - cip -cip ;
    • zatrzymywanie konia - prrrr;
    • poganianie konia - wio!;
    • kichanie - a psik!;
    • strzelanie - pif -paf;
    • rzucanie, uderzanie - bęc;
    • wiatr - szszsz...
    • szorowanie -szuru-buru;
    • itd...
Zatem zapraszam do zabawy:)