Strona główna Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka Specjalizacja półkul mózgowych

Specjalizacja półkul mózgowych

Prawa półkula mózgowa przetwarza informacje holistycznie (globalnie) przez całościowe i symultaniczne (jednoczesne) analizowanie wszystkich cech bodźca. Strategia holistyczna, jako jednoczesna, jest niezależna od przebiegów czasowych. Globalne rozpoznawanie wyrazu następuje jednocześnie. 

Prawa półkula:
  • rozumie słyszane i odczytywane globalnie konkretne rzeczowniki w mianowniku;
  • identyfikuje i różnicuje samogłoski;
  • kontroluje kierunek czytania (w naszej kulturze - od lewej do prawej);
  • kontroluje cechy prozodyczne wypowiedzi (tzn. intonacje, akcent i rytm);
  • pozwala rozumieć kontekst wypowiedzi, także metafory);
  • kieruje funkcjami globalnymi (całościowymi), np.: może porównywać globalne "obrazy" zapisanych słów;
  • steruje procesami orientacji na bodźce nowe;
  • kieruje się w procesach identyfikacji bodźców podobieństwem fizycznym, np.: tata i łata mogą być rozpoznawane jako takie same słowa, litery s i ś jako identyczne;
  • dokonuje przetwarzania wszystkich informacji przestrzennych, także specyficznych, takich jak identyfikowanie twarzy;
  • przetwarza i przechowuje informacje muzyczne i matematyczne;
  • odbiera informacje dotyczące przekazywanych uczuć (przede wszystkim negatywnych) dzięki przewadze (w stosunku do półkuli lewej) połączeń z układem limbicznym;
  • wykazuje także specjalizację związaną z rozpoznawaniem figur geometrycznych, podstawowych cech bodźców  (kontur, barwa, jasność);
  • rozpoznaje bodźce zawierające ładunek emocjonalny;
  • identyfikuje znaczenie reakcji mimicznych;
  • reguluje emocjonalną ekspresję twarzy;
  • rozpoznaje gesty wyrażające emocje;
  • reguluje ocenę znaczenia informacji emocjonalnych w sytuacji komunikacji społecznej, np.: pozwala rozumieć, co oznacza podniesiony ton rozmówcy lub nagłe ściszenie głosu na widok jakiejś osoby.


Lewa półkula mózgowa przetwarza informacje w sposób analityczny (sekwencyjny), przez percepcję kolejnych elementów. Analityczno-sekwencyjne systematyzowanie materiału jest ściśle uzależnione od upływającego czasu. Kolejność dźwięków w wyrazach uwzględniać musi ich uporządkowanie w czasie (wzajemne następstwo). 

Lewa półkula:
  • odbiera, identyfikuje i różnicuje dźwięki mowy, co aktywizuje lewą okolicę skroniowo-ciemieniową;
  • przetwarza materiał związany z cichym czytaniem, co powoduje aktywność przede wszystkim okolicy wzrokowej;
  • odnajduje rymy, co jest zależne od pracy okolicy skroniowej;
  • dokonuje złożonych operacji werbalnych związanych z aktywnością kory czołowej;
  • kieruje funkcjami analitycznymi i relacyjnymi, np.: dostrzega elementy liter, wszystkie kropki i kreski (w literach ś, ź), a także "widzi" zależność między obecnością znaku lub jego brakiem (w literach l, ł lub n, ń);
  • organizuje informacje w sposób sekwencyjny, np.: układa kolejność głosek w wyrazach kto ? kot, zmieniając ich znaczenie;
  • przetwarza (odbiera i przechowuje) bodźce znane;
  • kieruje się w procesach identyfikacji bodźców (np.: obrazów graficznych liter) związkami logicznymi;
  • dokonuje porównywania bodźców poprzez ujęcie relacji (związków) między nimi, np.: jest kreseczka (t), nie ma kreseczki (l), jest pętelka (ą), nie ma pętelki (a);
  • odbiera i rejestruje upływający czas;
  • zawiaduje pamięcią dotyczącą ogólnej wiedzy o świecie;
  • ukierunkowuje uwagę.