Logopeda (Trzemeśnia / Myślenice) - Gabinet Logopedyczny DIALOG Kinga Turek

Programy Aktywności: „Świadomość Ciała, Kontakt i Komunikacja” — Marianny i Christophera Knillów, oraz „Dotyk i komunikacja” — Christophera Knilla, zostały przetłumaczone na język polski przez Marię Piszczek.

Istota i znaczenie aktywności dzieci niepełnosprawnych w poznawaniu siebie i otoczenia

Wszelkie działanie człowieka jest związane z ruchem, któremu towarzyszą nasze organy zmysłowe: słuch, węch, wzrok, dotyk, smak. Działaniem jest także aktywna forma porozumiewania się z otoczeniem w tym celu, aby je dokładniej poznać albo przekształcać. Tego typu działaniem u dzieci jest zwykła zabawa, w późniejszym wieku nauka, a dalej praca. Aktywność jest więc koniecznym warunkiem rozwoju — nie ma rozwoju bez aktywności.

Potrzebę działania odczuwa każde dziecko, bez względu na rodzaj niepełnosprawności. Z pewnością motywy do działania i formy aktywności będą się różniły u poszczególnych dzieci, inny bowiem mogą posiadać zakres możliwości, zadatki wrodzone, inne środowisko wychowawcze, odmienne zainteresowania, motywy, itp.. W przypadku dzieci z zaburzeniami psychofizycznymi zadanie dynamizowania ich aktywności poznawczej i praktycznej nie należy do zadań łatwych. Główną przeszkodą stanowią w tym względzie, m.in.:

• brak inwencji własnej,
• niedostateczna motywacja,
• bardzo krótkotrwała uwaga,
• dość szybkie uzależnianie się od osób dorosłych,
• utrudniona lub głęboko zaburzona komunikacja,
• brak tzw. partnerstwa i w pełni świadomej aprobaty,
• przykre doświadczenia.

Stopień aktywności u dzieci niepełnosprawnych ruchowo zaznacza się w obniżonej dynamice i samorzutnej (własnej) aktywności. U dzieci tych wyzwalanie aktywności sensomotorycznej napotyka na ograniczenia natury lokomocyjno — manipulacyjnej. Niemniej, nie wolno rezygnować z pobudzania dziecka do aktywności, gdyż stanowi ona podstawowy warunek jego dalszego rozwoju.

Dla kogo przeznaczone są Programy Aktywności Knillów?

Programy Aktywności mogą być stosowane w pracy:

• przez rodziców, którzy mają małe, zdrowe dzieci;
• z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi o różnym poziomie rozwoju intelektualnego;
• z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi z różnymi rodzajami niepełnosprawności fizycznej;
• istnieje możliwość modyfikacji i dostosowania Programów dla dzieci ze sprzężonymi zaburzeniami z brakiem rozwoju komunikacji językowej, m.in. dla:
  • dzieci niepełnosprawnych ruchowo;
  • dzieci z uszkodzonym wzrokiem albo słuchem;
  • dzieci głucho-niewidomych;
  • dzieci autystycznych;
  • dzieci psychotycznych.

Charakterystyka Programów Aktywności

Programy Aktywności opierają się na poznawaniu przez dziecko różnych rodzajów aktywności, poprzez dostosowywanie swych ruchów (np. kołysanie, wymachiwanie rękoma, zginanie i rozprostowywanie rąk, pocieranie dłoni, zaciskanie i otwieranie dłoni, poruszanie palcami, klaskanie, głaskanie głowy, itd.) do melodyczno-rytmicznego akompaniamentu z taśmy magnetofonowej. Zdaniem autorów rozwój kontaktu i komunikacji jest znacznie ważniejszy niż sam ruch i jego mniej lub bardziej precyzyjne wykonywanie. Aktywność może być realizowana w różny sposób, w zależności od specyficznych potrzeb dziecka i jego możliwości ruchowych.


Aktywności dzielą się na poszczególne programy:

• Program Wprowadzający (ok. 8 minut) — pozwala określić, czy dane dziecko potrafi dostatecznie koncentrować uwagę, czy potrafi nawiązać i utrzymać kontakt, by przejść do realizacji Programów I i II. Program ten szczególnie zalecany jest w pracy z małymi dziećmi, oraz dziećmi autystycznymi i psychotycznymi.
• Program I  (ok.15 minut) —  wymaga zaangażowania górnej części ciała;
• Program II  (ok. 15 minut) — wymaga zaangażowania dolnych części ciała;
• Program III (ok. 20 minut) — wymaga większej uwagi, ruchliwości, koordynacji, ale i znacznie większej świadomości społecznej;
• Program IV (ok. 20 minut) — wymaga wyższego poziomu świadomości ciała, lepszej samokontroli, koncentracji, rozumienia pojęciowego i uspołecznienia;
• Program Specjalny (ok. 25 minut) — zaadoptowany dla potrzeb bardziej niesprawnych fizycznie dzieci.